Орталықтың тарихы
Орталықтағы микробиология ғылымының қалыптасуы мен даму тарихы 1956 жылы Қазақ КСР Ғылым академиясының Ботаника институтының Микробиология секторының негізінде құрылған Қазақ КСР Ғылым академиясының Микробиология және вирусология институтының құрылу тарихымен тығыз байланысты. Қазақстандық микробиологтар ғылыми мектебінің негізін қалаушы биология ғылымдарының докторы, Қазақ КСР Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі, профессор Давид Лазаревич Шамис (1902–1972) болды. Ол Кеңес Одағында техникалық микробиология саласының көрнекті маманы ретінде кеңінен танылды. Институт қызметкерлерімен бірлесе отырып, Д.Л. Шамис шарап жасау және нан пісіру өндірісінде қолданылатын ашытқыларды зерттеп, тамақ өнеркәсібінің бірқатар салаларының тиімділігін арттыруға бағытталған ғылыми негізделген шешімдерді ұсынды. Д.Л. Шамистің жетекшілігімен 1961 жылы Микробиология және вирусология институтында микробиологиялық препараттарды өндіруге арналған тәжірибелік-өнеркәсіптік қондырғы құрылды.
Қазақстандағы жалпы және топырақ микробиологиясының одан әрі дамуы көрнекті ғалым, Қазақ КСР Ғылым академиясының академигі Әлфарид Низамұлы Ілиялетдиновтың есімімен тығыз байланысты. 1958–2008 жылдар аралығында оның ғылыми жетекшілігімен қазақстандық микробиология ғылымының екі негізгі бағыты қарқынды дамыды: микроорганизмдердің табиғаттағы органикалық және минералдық заттардың айналымындағы рөлін зерттеу және микроорганизмдердің тіршілік әрекетін мал азығын өндіруде пайдалану.
Қазақстандағы вирусология ғылымының дербес ғылыми бағыт ретінде қалыптасу және даму тарихы көрнекті вирусолог ғалым, Қазақстандағы вирусология ғылымының негізін қалаушы, медицина ғылымдарының докторы, профессор, Қазақ КСР Ғылым академиясының академигі, КСРО Медицина ғылымдары академиясының корреспондент-мүшесі, Қазақстан Республикасының ғылым және техника саласындағы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты Хамза Жұматұлы Жұматовтың (1912–1972) есімімен тығыз байланысты. 1951 жылы Х.Ж. Жұматовтың бастамасымен Қазақ КСР Денсаулық сақтау министрлігінің Қазақ эпидемиология, микробиология және гигиена институтының құрамында Қазақстан Республикасындағы алғашқы вирусология зертханасы ұйымдастырылды. 1955 жылы оның бастамасымен Қазақ КСР Ғылым академиясының Өлкелік патология институты жанынан «Жалпы вирусология» атты екінші вирусология зертханасы құрылды. 1956 жылы бұл зертхана жаңадан ашылған Қазақ КСР Ғылым академиясының Микробиология және вирусология институтының құрамына берілді.
Қазақстандағы жалпы және топырақ микробиологиясының одан әрі дамуы көрнекті ғалым, Қазақ КСР Ғылым академиясының академигі Әлфарид Низамұлы Ілиялетдиновтың есімімен тығыз байланысты. 1958–2008 жылдар аралығында оның ғылыми жетекшілігімен қазақстандық микробиология ғылымының екі негізгі бағыты қарқынды дамыды: микроорганизмдердің табиғаттағы органикалық және минералдық заттардың айналымындағы рөлін зерттеу және микроорганизмдердің тіршілік әрекетін мал азығын өндіруде пайдалану.
Қазақстандағы вирусология ғылымының дербес ғылыми бағыт ретінде қалыптасу және даму тарихы көрнекті вирусолог ғалым, Қазақстандағы вирусология ғылымының негізін қалаушы, медицина ғылымдарының докторы, профессор, Қазақ КСР Ғылым академиясының академигі, КСРО Медицина ғылымдары академиясының корреспондент-мүшесі, Қазақстан Республикасының ғылым және техника саласындағы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты Хамза Жұматұлы Жұматовтың (1912–1972) есімімен тығыз байланысты. 1951 жылы Х.Ж. Жұматовтың бастамасымен Қазақ КСР Денсаулық сақтау министрлігінің Қазақ эпидемиология, микробиология және гигиена институтының құрамында Қазақстан Республикасындағы алғашқы вирусология зертханасы ұйымдастырылды. 1955 жылы оның бастамасымен Қазақ КСР Ғылым академиясының Өлкелік патология институты жанынан «Жалпы вирусология» атты екінші вирусология зертханасы құрылды. 1956 жылы бұл зертхана жаңадан ашылған Қазақ КСР Ғылым академиясының Микробиология және вирусология институтының құрамына берілді.
Ғылыми жаңалықтардың ашылу тарихы
«Микробиология және вирусология ғылыми-өндірістік орталығы» ЖШС-нің тарихы 1956 жылғы 30 қаңтардан бастау алады. Осы күні Қазақ КСР Ғылым академиясы Президиумының 1956 жылғы 30 қаңтардағы №13 қаулысына сәйкес Қазақ КСР ҒА Ботаника институтының Микробиология секторының негізінде Микробиология және вирусология институты құрылды. Құрылған күнінен бастап Орталық академиялық бейіндегі ғылыми мекемеден іргелі және қолданбалы ғылыми зерттеулерді биотехнологиялық өнімдердің өзіндік өндірісімен ұштастыратын Қазақстандағы жетекші ғылыми ұйымға дейінгі даму жолынан өтті.
Негізін қалаушылар мен директорлар
Қазақ КСР Ғылым академиясының Микробиология және вирусология институтының негізін қалаушы әрі алғашқы директоры биология ғылымдарының докторы, профессор, Қазақ КСР Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі Давид Лазаревич Шамис (1902–1972) болды. Ол – көрнекті ғалым, педагог және қазақстандық микробиологтар ғылыми мектебінің негізін қалаушы. Д.Л. Шамис институт ұжымын 1956–1963 жылдар аралығында басқарды. Ол техникалық микробиология саласының танымал маманы ретінде ғылыми қауымдастыққа кеңінен мәлім. Оның ғылыми және ұйымдастырушылық қызметі Қазақстандағы микробиология ғылымының негізгі бағыттарының қалыптасуы мен дамуына елеулі ықпал етті.
1963–1966 жылдары Микробиология және вирусология институтының директоры биология ғылымдарының кандидаты Шора Әмринұлы Чулаков (1927–1987) болды. Ш.А. Чулаковтың ғылыми зерттеулерінің негізгі бағыты топырақ микробиологиясы болды. Ол 1950 жылы Қазақ мемлекеттік ауыл шаруашылығы институтын тәмамдап, Қазақ КСР Ғылым академиясының Топырақтану институтында еңбек жолын бастады. Аталған институтта аспирант, кейін аға ғылыми қызметкер және топырақ микробиологиясы зертханасының меңгерушісі қызметтерін атқарды.
1967–1994 жылдары Микробиология және вирусология институтын белгілі микробиолог-ғалым, биология ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстанның еңбек сіңірген ғылым қайраткері, Қазақ КСР Ғылым академиясының академигі Әлфарид Низамұлы Ілиялетдинов (1929–2010) басқарды. А.Н. Ілиялетдиновтың ғылыми зерттеулерінің негізгі бағыты әртүрлі экологиялық қуыстардағы микроорганизмдер метаболизмінің заңдылықтарын зерттеуге, сондай-ақ микроорганизмдерді адамның практикалық қызметінде пайдалану мүмкіндіктерін айқындауға арналды. Оның ғылыми еңбектері биотехнология мен өнеркәсіптік микробиологияның дамуына ықпал ететін жаңа биотехнологиялық шешімдерді әзірлеудің ғылыми негіздерін қалыптастыруға елеулі үлес қосты.
1995–2008 жылдары Микробиология және вирусология институтының директоры биология ғылымдарының докторы, профессор, «Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері», Қазақстан Республикасының ғылым және техника саласындағы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі Владимир Элеазарұлы Березин болды. В.Э. Березиннің ғылыми зерттеулерінің негізгі бағыттары вирусология, биотехнология, молекулалық биология, вирусқа қарсы иммунитет, жаңа буын диагностикалық тест-жүйелері мен вакциналарды әзірлеу, сондай-ақ вирусқа қарсы дәрілік препараттарды жасау мәселелерін қамтиды. В.Э. Березин 500-ден астам ғылыми еңбектің, оның ішінде 10 монография мен оқу құралының авторы. Сонымен қатар, ол 46 авторлық куәлік пен патенттің авторы болып табылады.
2008–2010 жылдары Институтты биология ғылымдарының докторы, Қазақстан Республикасының ғылым және техника саласындағы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (2011 ж.) Светлана Айткелдинқызы Айткелдиева басқарды. С.А. Айткелдиеваның ғылыми зерттеулерінің негізгі бағыттары микробиология, экология, биотехнология, ауыл шаруашылығына және қоршаған ортаны қорғауға арналған биопрепараттарды әзірлеу мәселелерін қамтиды. С.А. Айткелдиева 300-ге жуық ғылыми жарияланымның, оның ішінде 2 монографияның авторы. Сонымен қатар, ол өнертабыстарға берілген 35-тен астам авторлық куәлік пен инновациялық патенттің иегері.
2010 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің «Микробиология және вирусология институты» РМК-ның Бас директоры қызметін Қазақстан Республикасының ғылым және техника саласындағы Мемлекеттік сыйлығының екі мәрте лауреаты, «Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері», «Құрмет» және «Парасат» ордендерінің иегері, биология ғылымдарының докторы, профессор, академик Аманкелді Құрбанұлы Саданов атқарып келеді. А.К. Садановтың ғылыми зерттеулерінің негізгі бағыттары микробиология, экология, биотехнология, ауыл шаруашылығына, қоршаған ортаны қорғауға және медицинаға арналған биопрепараттарды әзірлеу мәселелерін қамтиды.
А.К. Саданов 1188-ден астам ғылыми еңбектің авторы, оның ішінде 720 ғылыми мақала мен баяндамалар тезистері, 31 монография, 40 оқулық және оқу-әдістемелік құралдары, сондай-ақ бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланған 97 мақаласы бар. Оның авторлығымен 178 авторлық куәлік пен патент алынған. А.К. Садановтың ғылыми жетекшілігімен «Микробиология», «Экология» және «Биотехнология» мамандықтары бойынша 8 PhD диссертациясы, 12 докторлық және 40 кандидаттық диссертация сәтті қорғалды.
А.К. Саданов 1188-ден астам ғылыми еңбектің авторы, оның ішінде 720 ғылыми мақала мен баяндамалар тезистері, 31 монография, 40 оқулық және оқу-әдістемелік құралдары, сондай-ақ бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланған 97 мақаласы бар. Оның авторлығымен 178 авторлық куәлік пен патент алынған. А.К. Садановтың ғылыми жетекшілігімен «Микробиология», «Экология» және «Биотехнология» мамандықтары бойынша 8 PhD диссертациясы, 12 докторлық және 40 кандидаттық диссертация сәтті қорғалды.
- Вирусқа қарсы қорғаныс зертханасы
- Молекулалық вирусология зертханасы
- Вирус экологиясы зертханасы
- Вирустар биохимиясы зертханасы
- Тағамдық микробиология зертханасы
- Экологиялық және ауылшаруашылық микробиология зертханасы
- Микробты препараттар зертханасы
- Антибиотиктер зертханасы
- Хроматографиялық зерттеулер және химиялық талдау зертханасы
Бұл ғылыми-практикалық журнал 2013 жылы құрылған.
Журнал Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Ғылыми және практикалық білім беруді зерттеу комитеті ғылыми нәтижелерді жариялау үшін ұсынған басылымдар тізіміне енгізілген (2022 жылғы 22 қазандағы № 48 бұйрық).
Мақалалар микробиология, вирусология, биотехнология және экология бойынша жарияланады.
ISSN (баспа): 2304-585X
ISSN (онлайн): 3005-222X
Жиілігі: жылына 4 рет
Тілдері: қазақ, орыс, ағылшын
Әсер ету факторы (2020): 0.078
Жарияланым форматы: баспа және онлайн
Плагиатқа қарсы: барлық мақалалар міндетті түрде шолудан өтеді
Толығырақ
Журнал Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Ғылыми және практикалық білім беруді зерттеу комитеті ғылыми нәтижелерді жариялау үшін ұсынған басылымдар тізіміне енгізілген (2022 жылғы 22 қазандағы № 48 бұйрық).
Мақалалар микробиология, вирусология, биотехнология және экология бойынша жарияланады.
ISSN (баспа): 2304-585X
ISSN (онлайн): 3005-222X
Жиілігі: жылына 4 рет
Тілдері: қазақ, орыс, ағылшын
Әсер ету факторы (2020): 0.078
Жарияланым форматы: баспа және онлайн
Плагиатқа қарсы: барлық мақалалар міндетті түрде шолудан өтеді
Толығырақ
Қазіргі уақытта біздің орталығымызда биологиялық және дәрілік препараттар шығаратын "Өнеркәсіптік микробиология" ЖШС микробиологиялық зауыты бар. Біздің орталығымыз тұрақты ауыл шаруашылығына, қоршаған ортаны қорғауға және медицинаны дамытуға бағытталған отандық биотехнологияларды енгізеді.
Толығырақ
Толығырақ
